राष्ट्रिय गौरवका दुई महत्वाकांक्षी आयोजना गफमै सीमित

सुरुङमार्गका कारण फास्ट ट्रयाक र निजगढ विमानस्थलको भविष्य नै अन्यौलमा

काठमाडौं, २६ माघ– फास्ट ट्र्याक ढिलाइका कारण महत्वका साथ अघि सारिएको दोस्रो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको भविष्य अनिश्चित हुन पुगेको छ । राष्ट्रिय गौरवका दुई आयोजना अनिश्चय हु“दा पनि सरोकारवाला भौतिक पूर्वाधार र पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय कानमा तेल हालेर बसेका छन् ।

ट्र्याक खोल्ने जिम्मा लिएको नेपाली सेना एक÷दुई सातामै फास्ट ट्र्याकबाट फिर्ता हु“दैछ । खोलिसकिएको फास्ट ट्र्याक गत वर्षायाममा बाढीपहिरोले ठाउ“ठाउ“मा भत्किएर मोटर चल्न नसक्ने छ । ‘निर्माण रोकिएको छ, मुआब्जाको काम मात्र भइरहेको छ,’ भौतिक पूर्वाधार सचिव तुलसी सिटौलाले भने, ‘सेना पर्किएपछि मन्त्रालयले नै पहिरो फाल्ने काम गर्नेछ ।’

फास्ट ट्र्याक सबै खुलिसक्यो भनेर ‘झूटो प्रचार’ गरिएको छ । तर भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालयले ललितपुरमा पर्ने आठ किलोमटर खण्ड, बसपार्क र सुख्खा बन्दरगाहका लागि रेखांकन र जग्गा अधिग्रहणको काम अघि बढाउनसमेत सकेको छैन ।

प्राविधिक र आर्थिक रूपमा कमजोर स्वदेशी निजी क्षेत्रको पूर्वाधार विकास कम्पनीलाई काठमाडौं–हेटौंडा सुरुङमार्ग निर्माणको अनुमति दिएपछि फास्ट ट्र्याकको भविष्य अनिश्चित बन्न पुगेको हो । आफूहरूले पहिले प्रस्ताव हाले पनि सरकारले पहिला सुरुङमार्गलाई स्वीकृति दिएपछि बुट प्रणालीमा फास्ट ट्र्याक निर्माण गर्न तयार तीनवटा प्रसिद्ध भारतीय कम्पनीले आयोजनाबाट हात झिकेका हुन् । ती कम्पनीले सुरुङमार्गका कारण फास्ट ट्र्याक ‘आर्थिक रूपमा फाइदाजनक नहुने’ भएकाले हात झिकेका हुन् ।

पूर्वलडाकु अधिकारी सेनाको महासेनानीमा बढुवा

क्षेत्री मानार्थ उपरथी
काठमाडौं, २४ माघ– सरकारले माओवादीका पूर्वलडाकु डिभिजन कमान्डर यमबहादुर अधिकारीलाई नेपाली सेनाको प्रमुख सेनानीबाट महासेनानीमा बढुवा गरेको छ । मन्त्रिपरिषदको बिहीबार बसेको बैठकले रक्षा मन्त्रालयमार्फत् जंगी अड्डाको सिफारिसमा अधिकारीलाई महासेनानीमा बढुवा गरेको जानकारी सरकारका प्रवक्ता एवं सञ्चारमन्त्री माधव पौडेलले जानकारी दिए ।
सशस्त्र द्वन्द्व छाडेर माओवादी शान्ति प्रक्रियामा आएपछि उसका लडाकुलाई सातवटा शिविरमा राखिएको थियो । माओवादी लडाकुको इलामको चुलाचुलीस्थित सैन्य शिविरका कमान्डर अधिकारी सेना समायोजना भएपछि नेपाली सेनामा समाहित भएका थिए । तालिम सकिएपछि उनी प्रमुख सेनानी भएका थिए ।
माओवादी लडाकुबाट नेपाली सेनामा समाहित वासुदेव घिमिरे र पद्म तामाङसमेत प्रमुख सेनानी छन् । अधिकारी माओवादी सेनाबाट राष्ट्रिय सेनामा समाहित भएकामध्ये सबभन्दा माथिल्लो पदमा पुग्ने व्यक्ति भएका छन् । अधिकारी नेपाली सेनाको राष्ट्रिय विकास तथा सुरÔा निर्देशनालयमा कार्यरत छन् । उनलाई सेना समायोजनका क्रममा भएको सहमतिअनुसार बढुवा गरिएको हो ।
क्षेत्री मानार्थ उपरथीमा बढुवा
सरकारले नेपाली सेनाका सहायक रथी रमीन्द्र क्षेत्रीलाई मानार्थ उपरथीमा बढुवा गरेको छ । सशस्त्र द्वन्द्वका क्रममा माओवादीको आक्रमणमा परी क्षेत्री अपांग भएका छन् । सेनामा अपांग व्यक्ति उपरथी हुन नमिल्ने भएकाले उनलाई मानार्थ रूपमा बढुवा गरिएको हो । मानार्थ उपरथीमा बढुवा भए पनि उनले विशिष्ट श्रेणी (उपरथी) कै तलबसुविधा र सम्मान पाउनेछन् ।

विश्व बैंकको सहयोगमा माथिल्लो अरुण आयोजना अघि बढाइने

बैंकको उच्चस्तरीय टोलीद्वारा आयोजनाको स्थलगत अध्ययन
काठमाडौं, २२ माघ– सरकारले विश्व बैंकको सहयोगमा प्रतिफलका हिसाबले सबभन्दा आकर्षक मानिएको ३ सय ३५ मेगावाटको माथिल्लो अरुण जलविद्युत् आयोजना निर्माण गर्ने भएको छ । विश्व बैंकले नेपालमा ठूला जलविद्युत् परियोजनामा सहयोग गर्ने तत्परता देखाएपछि ऊर्जा मन्त्रालयले लगानीका हिसाबले अत्यन्त आकर्षक र सस्तो मानिएको माथिल्लो अरुण  आयोजना निर्माण गरिदिन प्रस्ताव गरेको हो ।
बैंकले उक्त आयोजना निर्माणमा सहुलियतपूर्ण ऋण सहयोग गर्ने भएको छ । करिब ४५ अर्ब रुपैया“ लागत लाग्ने माथिल्लो अरुण आयोजना निर्माणमा सहयोग गर्नका लागि त्यसबारेमा अध्ययन गर्न विश्व बैंकका कन्ट्री डाइरेक्टर जोनेस जटको नेतृत्वमा विश्व बैंकको उच्चस्तरीय टोली नेपाल आएको छ । टोलीमा विश्व बैंकका विद्युत् सेक्टर म्यानेजरसमेत सहभागी छन् ।
ऊर्जा मन्त्रालयमा मंगलबार आयोजित कार्यक्रममा विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक अर्जुनकुमार कार्कीले विश्व बैंकको टोलीसमक्ष मुलुकको विद्युत् प्रणालीको स्थिति, माथिल्लो अरुणको सम्भाव्यता र पुनरावलोकन अध्ययनको प्रतिवेदन, यसको लागत र प्रतिफलका हिसाबले आकर्षक आयोजना भएकोबारेमा जानकारी गराएका थिए ।
कार्कीले लगानीको प्रतिफलका हिसाबले सन् २०२१ मा निर्माण सम्पन्न हु“दा त्यतिबेलाको मूल्यमा समेत प्रतियुनिट लागत जम्मा २ रुपैया“ ७५ पैसामात्र पर्ने भएकाले माथिल्लो अरुण आयोजनाको निर्माण मुलुकका लागि अत्यन्त आवश्यक र महत्वपूर्ण रहेको जानकारीसमेत गराएका थिए ।

गाविस सचिव कर्णविरुद्ध भ्रष्टाचारको मुद्दा

काठमाडौं, २२ माघ– अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले धनुÈा जिल्लाको महुवा गाविसका सचिव सत्यनारायण्ँ लाल कणर््ँविरुद्ध भ्रष्टाचार गरेको अभियोगमा बुधबार विशेÈ अदालतमा मुद्दा दायर गरेको छ ।
कर्णले विभिन्न व्यक्तिहरूलाई सामाजिक सुरÔा भत्ताबापत दिनुपर्ने १ लाख २७ हजार २ सय रुपैया“ हिनामिना गरी भ्रष्टाचार गरेकाले उनीविरुद्ध मुद्दा दायर गरिएको अख्तियारले जनाएको छ । अभियोगपत्रमा कर्णलाई १ लाख २७ हजार बिगो तिराउन र त्यत्तिबराबरको रकम जरिवाना गर्न तथा भ्रष्टाचार निवारण्ँ ऐनबमोजिम हदैसम्मको सजाय गर्न माग गरिएको छ ।

घूस लिने नासु न्यौपानेविरुद्ध मुद्दा दायर

काठमाडौं, २० माघ– अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले चितवन मालपोत कार्यालयका मुद्दा फा“टका नायव सुब्बा रामप्रसाद न्यौपानेविरुद्ध भ्रष्टाचार गरेको अभियोगमा सोमबार विशेष अदालतमा मुद्दा दायर गरेको छ ।

अख्तियारले विज्ञप्ति जारी गरी भरतपुर–१० की रत्नकुमारी पोखरेलस“ग जग्गा दाखिला खारेज गर्ने कामका सिलसिलामा न्यौपानेले घूस लिई भ्रष्टाचार गरेकाले उनलाई हदैसम्मको सजायको मागदाबी गर्दै मुद्दा दायर गरिएको जनाएको छ ।

माथिल्लो तामाकोसीको लागत साढे पाँच अर्ब बढ्ने

निर्माण अवधि नौ महिना लम्बिने 

काठमाडौं, २० माघ– बहुचर्चित ४ सय ५६ मेगावाटको माथिल्लो तामाकोसी जलविद्युत् आयोजनाको लागत साढे पा“च अर्बभन्दा बढी बढेर ४१ अर्ब रुपैया“ पुग्ने र निर्माण अवधिसमेत नौ महिना ढिलो हुने भएको छ । सुरुमा २०७२ असोजमा सक्ने लक्ष्य राखिएको आयोजनाको निर्माण अवधि लम्बिएर २०७३ असार मसान्तमा मात्र सम्पन्न हुने जानकारी माथिल्लो तामाकोसी हाइड्रो पावर लिमिटेडका एक अधिकारीले दिएका छन् ।

ती अधिकारीका अनुसार ३५ अर्ब २९ करोड लागतमा निर्माणाधीन उक्त आयोजनाको लागत बढेर ४१ अर्ब रुपैया“ पुग्ने भएको छ ।  कमजोर भौगोलिक अवस्थाका कारण्ँ मुख्य सुरुङको डिजाइन परिवर्तन गर्नुपरेको र अमेरिकी डलरको तुलनामा नेपाली मुद्राको अवमूल्यनलगायतका कारण उक्त आयोजनाको लागत साढे पा“च अर्ब रुपैया“ बढेको हो ।

ती अधिकारीले ठेक्कापट्टामा भएको ढिलाइले छ महिना र डिजाइन परिवर्तनका कारण थप तीन महिना निर्माण अवधि बढेर २०७२ असोजमा सकिनुपर्ने उक्त आयोजना नौ महिना ढिलो अर्थात् २०७३ असार मसान्तमा सकिने जानकारी दिए ।

मुख्य सुरुङको खन्न बा“की ३.५ किलोमिटर सुरुङको डिजाइन परिवर्तन गर्नुपरेका कारणले मात्र लागत ७४ करोड बढुनका साथै निर्माण्ँ अवधि तीन महिना लम्बिन लागेको हो । नेपाली ७५÷७६ रुपैया“बराबर एक डलर भएका बेला आयोजना निर्माणको काम सुरु भएको र अहिले अमेरिकी डलरको मूल्य १ सयको हाराहारीमा पुगेकाले लागत बढी बढेको दाबी माथिल्लो तामाकोसी हाइड्रो पावर लिमिटेडका अधिकारीले दाबी गरेका छन् ।

सभासद राउतले ग्रिनकार्ड फिर्ता गरिन्

काठमाडौं, १९ माघ– राष्ट्रिय मधेस समाजवादी पार्टी (रामसपा) की प्रमुख सल्लाहकार एवं सभासद निर्जला राउतले आफ्नो ‘ग्रिनकार्ड’ नेपालस्थित अमेरिकी दुतावासमा फिर्ता गरेकी छन् ।

अमेरिकाको ‘ग्रिनकार्ड’ लिइसकेकी राउत सभासद भएको भन्दै पार्टीभित्र र बाहिर विवाद भएपछि उनले दुतावासमा आफैं गएर फिर्ता गरेको जानकारी स्रोतले दियो ।

ग्रिनकार्ड अमेरिकामा स्थायी बसोबास गर्न दिइने अनुमतिपत्रका अतिरिक्त त्यहा“को नागरिकता पाउने प्रक्रिया हो । उनी भारतीय मूलका अमेरिकी नागरिक क्रिस क्रिस्ननकी पत्नी हुन् । क्रिस अमेरिकामै बस्छन् ।

रामसपाले ‘ग्रिनकार्ड होल्डर’ राउतलाई संविधान निर्माण गर्ने संविधानसभाकै सदस्य बनाएको र अमेरिकी नागरिक हुने क्रममा रहेको व्यक्ति कसरी नेपालप्रति बफादार हुन सक्छन् भन्ने राजनीतिक तथा नैतिक प्रश्न उठ्ने समाचार कान्तिपुरमा प्रकाशित भएपछि उनी विवादमा तानिएकी थिइन् ।

राउतले पहिला पतिसहित आङ्खना छोराछोरी सबै अमेरिकी नागरिक र ग्रिनकार्ड होल्डर भए पनि परिवारमा आफूमात्र नभएको दाबी गर्दै लुकाउन खोजेकी थिइन् ।